Hollywood aan de Schelde

Robbe De Hert

Na twee decennia bloed, zweet en tranen was het begin september eindelijk zover: Hollywood aan de Schelde, de langverwachte documentaire van Robbe De Hert over de geschiedenis van de Vlaamse film ging in première op het Filmfestival van Oostende. De film brengt een imposant overzicht van de geschiedenis van de vaderlandse cinema van de kerktoren tot de Croisette: van de eerste De Witte van Sichem tot de blockbusters zoals Koko Flanel en internationale successen zoals Daens en Girl. Met getuigenissen van onder meer Edith Kiel, Gaston Berghmans, Koen De Bouw, Jan Decleir, Hilde Van Mieghem, Jan Verheyen en Erik Van Looy.

 

Credits

Regie Robbe De Hert
Met Jan Verheyen, Erik Van Looy en Jan Decleir
°2018
Duur 120 min.

Het boek bij de film

Het wat zielig klinkende verhaal is ­bekend. Robbe De Hert, die donderdag 76 wordt maar fysiek en financieel al jaren op de sukkel is, kreeg maar geen einde gebreid aan zijn Hollywood aan de Schelde – een overzicht van de Vlaamse filmgeschiedenis. Na een noodkreet in de media en steun van onder meer zijn jongere collega’s Erik Van Looy en Jan Verheyen, raapte hij 50.000 euro aan crowdfunding op – waarmee hij de rechten kon betalen op de vele filmfragmenten – want wie zit te wachten op twee uur pratende hoofden? Bovendien kreeg De Hert nu de steun van enkele mensen die hem hielpen om van zijn hart een steen te maken.

Een fysiek broze maar verder zeer alerte De Hert gaf gisteren tekst en uitleg op het Filmfestival van Oostende, waar hij geëerd werd. ‘Ik beschikte over meer dan tweehonderd uren interview. Oké, een deel daarvan had ik al gebruikt in eerdere films zoals in Janssen en Janssens draaien een film (1990). Maar toch bleef er vreselijk veel over dat nog nooit gebruikt was: ik vond het al een hele prestatie dat ik al dat materiaal had kunnen ­terugbrengen tot een film van 4,5 uur. Daar nog verder het mes inzetten, tot ik twee uur overhield, dat lukte me niet. Daarom is het goed dat we voor de afwerking de hulp hebben ingeroepen van een buitenstaander: Joke Sluydts, die vrij ver van het onderwerp stond en dus makkelijker knopen kon doorhakken. Al is het ook dankzij haar dat we een extra luik hebben toegevoegd: de doorbraak van vrouwelijke regisseurs, de jongste twintig jaar.’

U hebt meer dan 500 mensen ­geïnterviewd voor dit project. Hoe kon je je zo laten gaan?

‘Je begint eraan, en zodra je ­bezig bent, blijf je doorgaan. Het is een enorme opluchting dat die film eindelijk klaar is geraakt, dat er mensen zijn die er iets aan zullen hebben, aan al dat materiaal dat al jaren stof lag te verzamelen. De oudste interviews zijn afgenomen in de jaren 80.’

Is ‘Hollywood aan de Schelde’ daarom een relatief brave film, komende van een enfant terrible?

‘Er komt een getuigenis in van iemand die Orson Welles een overbetaald varken noemt die constant boeren en scheten liet (toen hij zijn veelbesproken, in het Nederlands gedubde rol speelde in “Malpertuis” van Harry Kümel, red.). Vind je dat geen heiligschennis?’

Wat is de kern van uw visie op ­tachtig jaar Vlaamse film?

‘Dat het niet nodig is per se naar Hollywood te willen trekken. Ik begrijp die ambitie wel. Ik heb ze zelf gehad als jonge gast, al wilden we in de jaren 60 naar Engeland – ik zeker, want ik ben er geboren. De hele wereld wilde toen naar daar – je kwam de grootste sterren tegen in die kantoortjes van de filmmaatschappijen. Engeland, dat was ­James Bond maar ook kwaliteits­cinema zoals die van Tony ­Richardson. Antonioni, Polanski, ­iedereen ging naar Londen en ik dus ook. Ik raakte bevriend met topregisseurs als Lindsay Ander­son en Karel Reisz. Het was die eerste die me het advies gaf: probeer het hier en je bent een van de duizenden; blijf in Vlaanderen en je bent een van de vijf.’

U wilde toen nog acteur worden.

‘Acteur? Zeg maar filmster, schat. Het is tijdens de opnames van De vijanden in 1968, met Hugo Claus als regisseur, dat ik in de ­gaten kreeg dat ik een verschrikkelijk slecht acteur ben. Vorig jaar kwam er opeens een onbekende mens naar mij, die zei: het is door uw acteerwerk dat De vijanden zo geflopt is. Nooit geweten wie die vent was, maar hij had wel gelijk!’

Welke film was de belangrijkste voor het volwassen worden van onze cinema? ‘Meeuwen sterven in de haven’ uit 1955?

‘Dat was de eerste keer dat een Vlaamse regisseur afweek van de succesvolle volkskluchten en een serieus drama met allure draaide, maar het was zeker niet de start van een trend. Roland Verhavert heeft elf jaar moeten wachten tot hij nog eens een film mocht ­draaien, en toen moesten alle filmclubs in Vlaanderen garanderen dat ze hem twee weken op de ­affiche zouden zetten, of hij zou nooit uitgebracht zijn.’

U hebt fans die zeggen dat uw ­versie van ‘De witte van Sichem’ uit 1980 de sleutelfilm is waarmee de Vlaamse cinema modern werd.

‘Zwijg, dat vind ik zo gênant, dat dat fragment in de film zit. Ik heb tientallen keren gezegd dat we dat eruit moesten halen. Er zijn veel andere films waarvan je dat ook kunt zeggen, hé?’

Lees het volledige artikel op De Standaard

Dat de film af is, is al een verdienste. Maar Hollywood aan de Schelde is méér dan een verzameling half uitgewerkte ideeën. De twee uur durende documentaire biedt een min of meer chronologisch overzicht van de Vlaamse film, rijkelijk doorspekt met unieke beelden en genoeg weetjes voor drie avondvullende quizzen. Van de eerste De Witte in 1934 (met een jonge Nand Buyl) en het getrouwde regisseurskoppel Edith Kiel en Jan Vanderheyden ­(pioniers in Vlaanderen) tot Dominique Deruddere die telefoon krijgt van Charles Bukowski. Van Duitse oorlogspropaganda tot Frank Van Passel die duizend figuranten schrapte om 500.000 frank vrij te maken voor een soundtrack van Noordkaap.

“We gaan het draaien met wat er is.” Dat is volgens Jan Verheyen de meest ­gebruikte zin in de Vlaamse film, om het gebrek aan middelen te duiden. Het ­levert alleszins een boeiende geschiedenis op. De vertelstem van Michael Pas zorgt voor een aangename spanningsboog en het aantal talking heads en getuigenissen is niet te tellen.

Hollywood aan de Schelde is een must voor elke filmliefhebber. 

Films die in Hollywood aan de Schelde aan bod komen